Εκδήλωση Συντονισμού 31.03: Εισήγηση 7η Τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και ο πόλεμος

Εισήγηση του Αντώνη Δραγανίγου,

Όταν βλέπει κανείς επίσημα ευρωπαϊκά κείμενα με τον φρικιαστικό τίτλο για τον «επανεξοπλισμό της Ευρώπης» (Rearm Europe) καταλαβαίνει ότι το μεγάλο ευρωπαϊκό κεφάλαιο, η γραφειοκρατία των Βρυξελλών που διαχειρίζεται τις υποθέσεις του και οι κυβερνήσεις βάζουν τους λαούς της Ευρώπης σε μαύρες εποχές..

Άλλωστε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν στην εισήγησή της για την «Λευκή Βίβλο» για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης φρόντισε να μην αφήσει και πολλά περιθώρια για παρερμηνείες.

«Η εποχή των χαμηλών αμυντικών δαπανών είναι πια παρελθόν…. η Ευρώπη είναι έτοιμη να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες…Αναλαμβάνουμε αποφασιστική δράση, παρουσιάζοντας έναν χάρτη πορείας για την «Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030», με αυξημένες αμυντικές δαπάνες και σημαντικές επενδύσεις στις ικανότητες της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.»

Η ΕΕ διάλεξε. Το «μέρισμα της ειρήνης» τέλειωσε, όπως λένε. Ξοδεύουμε πολλά για κοινωνικές υπηρεσίες. Τώρα προτεραιότητα έχουν τα κανόνια.

Κι ας έχουν σαν αποτέλεσμα και μερικά φέρετρα, όπως μας είπε ο κ Δένδιας.

Η ΕΕ επιδιώκει να αναδιοργανώσει όχι μόνο την παραγωγή πολεμικού εξοπλισμού, αλλά όλη την παραγωγή γύρω από τον πόλεμο. Να δώσει έτσι διέξοδο στην κρίση, να δυναμώσει την κερδοφορία των επιχειρήσεων και να ενισχύει τον δικό της ιμπεριαλιστικό ρόλο στην παγκόσμια διαμάχη.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ορυμαγδός κειμένων της ΕΕ για τον τρόπο, τους στόχους και τα μέσα για την ενίσχυση της πολεμικής οικονομίας.

Κεντρικό κείμενο στην κατεύθυνση αυτή αποτελεί η «Λευκή Βίβλος» της ΕΕ για τον «επανεξοπλισμό της Ευρώπης», που παρουσιάστηκε από την ευρωπαική επιτροπή στις 19 Μαρτίου του 2025 και επικεντρώνεται στους παρακάτω στόχους:

«α) Κάλυψη των ελλείψεων ικανοτήτων, με έμφαση στις κρίσιμες ικανότητες που προσδιορίζονται από τα κράτη μέλη, β) Στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω της συγκέντρωσης της ζήτησης και της αύξησης των συνεργατικών δημόσιων συμβάσεων, γ) Στήριξη της Ουκρανίας μέσω αυξημένης στρατιωτικής βοήθειας και βαθύτερης ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής και της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας, δ) Εμβάθυνση της πανευρωπαϊκής αγοράς στον τομέα της άμυνας, ε) Επιτάχυνση του μετασχηματισμού της άμυνας μέσω ανατρεπτικών καινοτομιών, όπως η ΤΝ και η κβαντική τεχνολογία στ) Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ετοιμότητας για τα χειρότερα πιθανά σενάρια, με τη βελτίωση της στρατιωτικής κινητικότητας, τη δημιουργία αποθεμάτων και την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, ιδίως των χερσαίων συνόρων με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία ζ) Ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων με ομονοούσες χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πρόκειται για ένα μανιφέστο πολέμου, αναβάθμισης του παγκόσμιου πολιτικού, οικονομικού και στρατιωτικού ρόλου του ευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού κέντρου, στον ανταγωνισμό του με τον άξονα Ρωσίας-Κίνας (κυρίως) αλλά και τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο ενός κόσμου που αλλάζει «σε έκταση που δεν έχουμε δει από το 1945» και η «τελική του μορφή θα διαμορφωθεί το δεύτερο μισό αυτής της δεκαετίας», όπως λέει η Λ Β δίνοντας ένα δραματικό, και ταυτόχρονα εξαιρετικά επείγοντα χαρακτήρα στην πολιτική τους.

Η Λευκή Βίβλος θέτει το γενικό πλαίσιο των επεμβάσεων και των πολεμικών εμπλοκών της ΕΕ: «Η Ευρώπη, γράφει, αντιμετωπίζει αναπτυσσόμενες απειλές και στρατηγικό ανταγωνισμό στην ευρύτερη γειτονιά μας, από την Αρκτική και την Βαλτική έως την Μέση Ανατολή και την Βόρεια Αφρική…Αυταρχικά κράτη όπως η Κϊνα επιδιώκουν να επεκτείνουν την επίδρασή τους και να ελέγξουν την (ευρωπαϊκή) οικονομία και κοινωνία!.. παραδοσιακοί σύμμαχοι και συνασπισμοί όπως οι ΗΠΑ αλλάζουν τις προτεραιότητές τους προς άλλες περιοχές του πλανήτη. Ήρθε η ώρα να επανεξοπλιστούμε».

Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία είναι για την ΛΒ ο πρώτος στόχος της ΕΕ. Με ένταση των εξοπλισμών συμπεριλαμβανομένων όπλων πυροβολικού, συστημάτων αεράμυνας, drones, κατευθείαν ενίσχυση της ουκρανικής πολεμικής βιομηχανίας, της εκπαίδευσης, όπως συγκεκριμένα αναφέρει.

H δημιουργία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής πολεμικής βιομηχανίας ή καλύτερα η αναδιοργάνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας γύρω από τον πόλεμο είναι η δεύτερη προτεραιότητα. «Η επένδυση στην αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης δεν εξασφαλίζει μόνο την ειρήνη (sic), αλλά διευκολύνει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Υφιστάμενες αλυσίδες αξίας και βιομηχανικές δυνατότητες, στις παραδοσιακές βιομηχανίες όπως αυτοκινητοβιομηχανία, μέταλλο, αλουμίνιο, χημική βιομηχανία, μπορούν να βρουν νέες ευκαιρίες.. στην πολεμική βιομηχανία, την ίδια στιγμή που νέα «οικοσυστήματα» όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα ηλεκτρονικά μπορούν να τροφοδοτήσουν ειρηνικές και πολεμικές δραστηριότητες»!!

Έτσι οι βιομηχανίες που φαίνεται πως δεν βγάζουν «ικανοποιητικά κέρδη» παράγοντας περισσότερα και φτηνότερα τρακτέρ, ιατρικά μηχανήματα ή οικολογικά λιπάσματα, μπορούν τώρα κάλλιστα να εκτινάξουν την κερδοφορία τους παράγοντας τανξ, drones, νάρκες, έξυπνους πυραύλους, διαστημικό κυβερνοπόλεμο και και νευροπαραλυτικά αέρια.

H ΛΒ στοχεύει να βελτιώσει και τις υποδομές της Ευρώπης. Για τον στρατό φυσικά! «Για τις μετακινήσεις των στρατευμάτων πρέπει να υπάρχει πρόσβαση σε κρίσιμες μεταφορές υποδομών, που είναι προορισμένες για «διπλή χρήση»…Για τον λόγο αυτό η ΕΕ έχει καθορίσει 4 προτεραιότητες πολυλειτουργικών διαδρόμων (τραίνο, δρόμοι, θάλασσα και αέρα) για την στρατιωτική κινητικότητα για άμεσης και μεγάλης κλίμακας κίνησης στρατευμάτων..».

Έτσι αυτοί που ποσώς νοιάστηκαν για το αν οι σιδηρόδορμοι της Ευρώπης είναι ασφαλείς, που καθόλου δεν ενδιαφέρθηκε για το αν τα συστήματα ασφαλείας έχουν εγκατασταθεί με αποτέλεσμα να υπάρχει αύξηση των σιδηροδορμικών ατυχημάτων στην Ευρώπη, και να γίνοναται εγκλήματα όπως τα Τέμπη τώρα καθορίζουν «άμεσες προτεραιότητες» και «έργα» για να φτιάξουν τις υποδομές για τον στρατό.

Φυσικά για να γίνουν όλα αυτά χρειάζονται λεφτά, πολλά λεφτά! Για αυτό και η ΛΒ αποφασίζει ένα τσουνάμι χρηματοδοτήσεων, ένα θηριώδες «πακέτο» που φτάνει και ξεπερνάει τα 800 δις ευρώ, από τώρα ως το 2030 (!!). Που θα βρεθούν τα λεφτά αυτά;;

Πρώτο με αύξηση των εθνικών προϋπολογισμών για τις πολεμικές δαπάνες! Από την αύξηση αυτή προβλέπεται να προέλθουν τα 650 δις ευρώ.!.

Δεύτερο με κοινό δανεισμό, (πρόγραμμα SAFE, Security Action For Europe). To πρόγραμμα προβλέπει δάνεια 150 δις ευρώ, τα οποία θα διατεθούν στην πολεμική βιομηχανία των χωρών που συμμετέχουν στην «πρωτοβουλία».

Στα δισεκατομμύρια αυτά θα προστεθούν δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και επιπλέον, για πρώτη φορά, κονδύλια των ευρωπαϊκών συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (ΕΣΠΑ)

Και τι γίνεται με τους δρακόντιους όρους του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης;; Είναι απλό. Καταργούνται για τον πόλεμο. Έτσι η ΛΒ προτείνει την ενεργοποίηση της «Ρήτρας Διαφυγής»που θα επιτρέψει παράκαμψη από τις συμφωνημένες δαπάνες ίση με την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών κάθε μέλους κατά 1,5% σε σχέση με αυτές του 2021 και για τα επόμενα 4 χρόνια. Δηλαδή όποιο κράτος αυξήσει τις στρατιωτικές του δαπάνες κατά 1,5% σε σχέση με το 2021 και για τα επόμενα 4 χρόνια, το ποσό αυτό, δεν θα υπολογίζεται στους «κόφτες» του Συμφώνου Σταθερότητας».

Για την παιδεία και την υγεία υπάρχουν οι πνιγηροί κόφτες του «Προγράμαμτος Σταθερότητας», αλλά για τον πόλεμο όχι.

Τέλος σε ότι αφορά το ΕΣΠΑ και τασυγχρηματοδοτούμενα προγράμματα η ΕΕ προωθεί άμεσα τον επανασχεδιασμό τους για την την τρέχουσα προγραμματική περίοδο 2021-2027, στην κατεύθυνση του πολέμου.

Έτσι στο πλαίσιο της διαδικασίας της «ενδιάμεσης αναθεώρησης» των προγραμμάτων, δηλαδή μιας τυπικής διαδικασίας επανασχεδιασμού / αλλαγών στη μέση κάθε προγραμματικής περιόδου, προωθείται ο άμεσος προσανατολισμός ενός 10% από τους πόρους αυτούς σε νέες προτεραιότητες με καρδιά τον πόλεμο.

Η παραπάνω κατεύθυνση αποτυπώνεται στους Κανονοσμούς 1913 και 1914 / 19.09.2025. Έτσι όπως αναφέρεται στον κανονισμό 1914 / 19.09.2025 .. «Δεδομένης της πρωτοφανούς γεωπολιτικής αστάθειας και της ανάγκης να διασφαλίσει η Ένωση τη δική της άμυνα και πολιτική ετοιμότητα, η χρηματοδότηση της πολιτικής για τη συνοχή θα πρέπει να κινητοποιηθεί άμεσα για την παροχή απευθείας στήριξης σε επενδύσεις σε αμυντικές ικανότητες και στην πολιτική ασφάλεια. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν νέοι ειδικοί στόχοι για τη στήριξη από το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής για να χρηματοδοτηθούν βιομηχανικές ικανότητες στον τομέα της άμυνας και για να παρασχεθεί η δυνατότητα πραγματοποίησης επενδύσεων σε ανθεκτικές υποδομές άμυνας ή διπλής χρήσης, μεταξύ άλλων με σκοπό την προώθηση της στρατιωτικής κινητικότητας και την ενίσχυση της πολιτικής ετοιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνοασφάλειας και της πολιτικής ασφάλειας..».

Ενώ οι αποφάσεις αυτές αναφέρονται τυπικά σε «οικειθελή μεταφορά πόρων» στην πολεμική οικονομία (σημείο 6 «…Τα κράτη μέλη ενθαρρύονται για οικειοθελή μεταφορά των πόρων που τους έχουν διατεθεί στο πλαίσιο επιμερισμένης διαχείρισης σε προγράμματα υπό άμεση διαχείριση με στόχους άμυνας και ασφάλειας..») στην πράξη με τους όρους που επιβάλλονται η μεταφορά αυτή γίνεται υποχρεωτική.

Έτσι για αυτές τις νέες προτεραιότητες (υποδομές και ικανότητες «διπλής χρήσης», καθώς και στην πολιτική ετοιμότητα) προσφερονται «πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης», δλδ «πρόσθετη εφάπαξ προχρηματοδότηση της τάξης του 20 -30% των ποσών που έχουν προγραμματιστεί..» και η «δυνατότητα εφαρμογής υψηλότερου ποσοστού συγχρηματοδότησης από την Ένωση», ενώ επεκτείνεται ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης των προγραμμάτων έως το 2030.»

Πέρα από την ειλημμένη πολιτική απόφαση όλων των κυβερνήσεων, (εννοείται πρώτη-πρώτη η κυβέρνηση της ΝΔ με την συναίνεση της αντιπολίτευσης), για όποιον ξέρει την γραφειοκρατία και τους ασφυκτικούς όρους υλοποίησης του ΕΣΠΑ, καταλαβαίνει ότι αυτό γίνεται στην πράξη υποχρεωτικό.

Οι αναθεωρήσεις αυτές ήδη προχωράνε κατ΄αρχήν στα τομεακά προγράμματα και αποτυπώνουν την κατεύθυνση τους. Και σε αυτά που πριμοδοτούν και φυσικά σε αυτά που «κόβουν».

Έτσι, για να αναφερθούμε σε ένα μόνο παράδειγμα στο πρόγραμμα «ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ» δημιουργήθηκε μια νέα προτεραιότητα («Ανάπτυξη ανθεκτικών αμυντικών υποδομών και Προμήθειας για την ενίσχυση της πολεμικής ετομότητας κα ασφάλειας» (Προτεραιότητα 12)) η οποία ενισχύθηκε από ποσά που περικόπηκαν από άλλους άξονες όπως:

Προτεραιότητα

Περιεχόμενο

Ποσό

3

Ανάπτυξη προσατιακού σιδηρόδρομου

5

Κατασκευή ελλειπόντων τμημάτων οδικού δικτύου

14,3

6

Κατασκευή / αναβάθμιση περιφερειακών τμημάτων οδικού δικτύου

7

Πολυτροπικές συνδέσεις μεταφορών

8

Προσβασιμότητα και συνδεσιμότητα νησιών

21,8

9

Συστήματα ασφαλείας ναυσιπλοίας και αεροναυτιλίας

10

Κατάργηση στήριξης ακτοπολοικών συνδέσεων: Παρεμβάσεις για την ανάπτυξη ακτοπλοικών συνδέσεων δημόσιας υπηρεσίας (άγονες γραμμές) από τον ειδικό στόχο 3.2 δεν θα στηρίζονται πλέον από το πρόγραμμα προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι για τις νέες στρατηγικές ανάγκες.

Από την άλλη το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο είναι το ταμείο που κατεξοχήν στηρίζει κοινωνικές δράσεις όπως η υποστήριξη ανέργων εργαζομένων ευάλωτων ομάδων, κλπ. Με την τροποποίηση του Κανονισμού του προστέθηκαν νέα άρθρα για την «Στήριξη για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα της πολιτικής ετοιμότητας, στην αμυντική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων διπλής χρήσης και στον τομέα της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο» και την «ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με την επίτευξη των στόχων της STEP.

Το μεγαλύτερο τομεακό πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό & Κοινωνική Συνοχή 2021–2027» αναθεωρήθηκε μέσα στο 2026 προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι νέοι στόχοι που τέθηκαν στον Κανονισμό.

Η αναθεώρηση αυτή επιφέρει μια κρίσιμη αλλαγή: οι δαπάνες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στην αμυντική βιομηχανία δεν υπόκεινται πλέον στους περιορισμούς της θεματικής συγκέντρωσης για κοινωνικούς σκοπούς. Αυτό σημαίνει ότι κονδύλια που προορίζονταν για τη γενική καταπολέμηση της ανεργίας και την κοινωνική ένταξη στην Προτεραιότητα 2, πλέον εξειδικεύονται αυστηρά για την εξυπηρέτηση των αναγκών της πολεμικής προετοιμασίας και της αμυντικής ετοιμότητας της χώρας με ορίζοντα το 2030

Συγκεκριμένα:

Οι πόροι για τις νέες προτεραιότητες αφαιρέθηκαν εξ ολοκλήρου από την Προτεραιότητα 2: «Απασχόληση και αγορά εργασίας». Συνολικά μετακινήθηκαν 305.684.203 € (Ενωσιακή Στήριξη) προς δύο νέες Προτεραιότητες:

· 100.000.000 € μεταφέρθηκαν στη νέα Προτεραιότητα 9: «Ενίσχυση δεξιοτήτων σε αμυντικές τεχνολογίες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας STEP».

· 205.684.203 € μεταφέρθηκαν στη νέα Προτεραιότητα 10: «Ενίσχυση δεξιοτήτων στους τομείς της Πολιτικής Ετοιμότητας, Αμυντικής Βιομηχανίας & Ασφάλειας στον Κυβερνοχώρο».

Επιπλέον, διατέθηκαν 50.000.000 € για τη νέα Προτεραιότητα 8 που αφορά γενικά τις στρατηγικές τεχνολογίες STEP.

Τα 100 εκατ. € της Προτεραιότητας 9 θα χρηματοδοτήσουν δράσεις όπως Κατάρτιση και εργασιακή εμπειρία ανέργων σε τεχνολογίες άμυνας STEP, και στην παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών STEP, Μεταπτυχιακά, διδακτορικά και μαθητεία σε αντικείμενα αμυντικών τεχνολογιών STEP και Επανειδίκευση προσωπικού υψηλών προσόντων για την αμυντική βιομηχανία[ΑΚ1] .

Τα 205,68 εκατ. € της Προτεραιότητας 10 θα χρηματοδοτήσουν δράσεις όπως Απασχολησιμότητα σε τομείς πολιτικής ετοιμότητας και κυβερνοασφάλειας, Δράσεις upskilling για το πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και εργαζομένων σε τομείς STEM συναφείς με την άμυνα, Εκπαίδευση στρατευσίμων και στελεχών κρίσιμων υπηρεσιών σε θέματα ετοιμότητας και κρίσεων[ΑΚ2] .

ΓΕΝΙΚΑ

Οι συνέπειες αυτής της ανακατανομής του 10% των πόρων του ΕΣΠΑ (περίπου 2,13 δισ. ευρώ για την Ελλάδα) εντοπίζονται στους εξής άξονες:

1. Επιπτώσεις στους Ανέργους και την Απασχόληση

Στο πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό & Κοινωνική Συνοχή», μετακινήθηκαν 305,7 εκατομμύρια ευρώ από την Προτεραιότητα 2 που αφορούσε τη γενική απασχόληση και την αγορά εργασίας, οπότε Μειώθηκαν οι κατανομές για την καταπολέμηση της ανεργίας και τα μέτρα ενεργοποίησης ανέργων και η υποστήριξη πλέον δεν είναι οριζόντια αλλά δεσμευμένη (earmarked). Οι πόροι αυτοί κατευθύνονται πλέον αποκλειστικά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αμυντική βιομηχανία, την κυβερνοασφάλεια και την πολιτική ετοιμότητα. Οι άνεργοι που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να ενταχθούν σε αυτούς τους τομείς έχουν πλέον στη διάθεσή τους λιγότερα κονδύλια

2. Επιπτώσεις στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ)

Στο πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα», οι απώλειες είναι σημαντικές για την παραδοσιακή επιχειρηματικότητα των ΜΜΕ εφόσον περικόπηκαν πόροι από τον ειδικό στόχο για την ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ, καθώς και για τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε αυτές και η χρηματοδότηση πριμοδοτεί πλέον επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής) ή δραστηριοποιούνται στην αμυντική εφοδιαστική αλυσίδα

3. Επιπτώσεις σε Ευάλωτες Ομάδες και Κοινωνικές Υπηρεσίες

Αν και οι πηγές αναφέρουν ότι η κοινωνική συνοχή παραμένει στόχος, η «ποιοτική» αλλαγή είναι εμφανής:

· Άρση Κοινωνικών Περιορισμών: Οι δαπάνες που κατευθύνονται στην άμυνα εξαιρούνται από τις απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης για κοινωνικούς σκοπούς. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος έχει μεγαλύτερη ελευθερία να αφαιρέσει χρήματα από κοινωνικές δράσεις χωρίς να παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

· Κατάργηση Υποδομών: Στο πρόγραμμα «Μεταφορές», προκειμένου να βρεθούν πόροι για τη στρατιωτική κινητικότητα, σταματά η στήριξη των ακτοπλοϊκών συνδέσεων δημόσιας υπηρεσίας (άγονες γραμμές). Αυτό επηρεάζει άμεσα τους κατοίκους των νησιών, αυξάνοντας τον κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού.

· Κίνδυνος Φτώχειας: Η ανακατανομή συμβαίνει σε μια περίοδο όπου το 28,9% του πληθυσμού (3.043.869 άτομα) στην Ελλάδα βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

4. Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής

Στο πρόγραμμα ΠΕΚΑ, η μετατόπιση 925 εκατομμυρίων ευρώ προς την «ανθεκτικότητα» (νερό, στέγαση, ενεργειακή ασφάλεια) έγινε με μείωση δράσεων για την ενεργειακή απόδοση, τις ΑΠΕ, την προστασία της φύσης και την κυκλική οικονομία

Συμπερασματικά:

1. Η πολεμική οικονομία γίνεται ο άξονας της αναδιαμόρφωσης όλων των πλευρές της ζωής και της οικονομίας.

2. Ο πολεμος δεν είναι κάπου μακριά. Είναι εδώ, μέσα στις δουλειές και τις γειτονιές μας.

3. Επομένως η υπεράσπιση της ζωής και της ειρήνης, δεν εξαντλείται στις αντιπολεμικές πορείες. Πρέπει οκάθε συνειδητός εργαζόμενος, εργατική τάξη και το κίνημά της, να δώσει την μάχη για να σταματήσει την μηχανή του πολέμου από το μετερίζι που είναι ο καθένας μας.

[ΑΚ1]Ειδικός Στόχος (ΕΣ) Αντικείμενο Δράσης Ποσό (Ενωσιακή Στήριξη)

ESO 4.1Κατάρτιση και εργασιακή εμπειρία ανέργων σε τεχνολογίες άμυνας STEP15.000.000 €

ESO 4.4Upskilling και reskilling εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα στην παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών STEP25.000.000 €

ESO 4.5Μεταπτυχιακά, διδακτορικά και μαθητεία σε αντικείμενα αμυντικών τεχνολογιών STEP30.000.000 €

ESO 4.7Επανειδίκευση προσωπικού υψηλών προσόντων για την αμυντική βιομηχανία30.000.000 €

[ΑΚ2]Ειδικός Στόχος (ΕΣ) Αντικείμενο Δράσης Ποσό (Ενωσιακή Στήριξη)

ESO 4.1Απασχολησιμότητα σε τομείς πολιτικής ετοιμότητας και κυβερνοασφάλειας10.000.000 €

ESO 4.4Δράσεις upskilling για το πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και εργαζομένων σε τομείς STEM συναφείς με την άμυνα65.684.203 €

ESO 4.5Εκπαίδευση στρατευσίμων και στελεχών κρίσιμων υπηρεσιών σε θέματα ετοιμότητας και κρίσεων80.000.000 €

ESO 4.7Διά βίου μάθηση και διακρατικές συνεργασίες για τη διαχείριση κρίσεων50.000.000 €