Εκδήλωση Συντονισμού 31.03: Εισήγηση 3η Οι Τεχνολογίες Επικοινωνιών Πληροφορικής ως κεντρικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου

Εισήγηση του Δημήτρη Ζερδεβά Μπικόρη

Σημεία για τον ρόλο της τεχνολογίας στην μετάβαση προς τον πολεμικό καπιταλισμό

Είναι ο πρώτος πόλεμος που θα λέγαμε πως είναι κοινώς αποδεκτό, έστω και με αφηρημένο τρόπο, ότι η πολεμική σύρραξη που κλιμακώνεται στην δυτική Ασία (βλ. Παλαιστίνη, Ιράν και Λίβανος), αλλά και στην Λατινική Αμερική (βλ. Βενεζουέλα και Κούβα) συνδέεται με το πετρέλαιο. Το παραδέχτηκε και ο Τραμπ άλλωστε με τον γνωστό κυνισμό του.

Μπορούμε να πούμε ακόμη ότι γίνεται αντιληπτό πως η τεχνολογία βρίσκεται στην προμετωπίδα αυτής της αντιπαράθεσης σε διάφορα επίπεδα. Θα επιχειρήσω να αναλύσω κάποια από αυτά σε διεθνές επίπεδο και εγχώριο επίπεδο.

Για αρχή φαίνεται από τον ψυχροπολεμικό ανταγωνισμό που επιδίδονται οι ΗΠΑ με την Κίνα για την πρωτοπορία τόσο σε προϊόντα λογισμικού (software), όσο και εμπορικού υλικού (hardware). Έχει κάποια σημασία να δούμε μερικά γεγονότα από το πρόσφατο παρελθόν που σχετίζονται με αυτό τον ανταγωνισμό. Τον Γενάρη του 2025 η επιτυχία του μοντέλου της κινεζικής start-up “DeepSeek” που έφτασε να χαρακτηριστεί και ως «στιγμή Σπούτνικ», αφού η κινεζική βιομηχανία τεχνολογίας κατάφερε να αμφισβητήσει, αν όχι και να υπερτερήσει έναντι της αμερικανικής, δημιουργώντας ένα μοντέλο που καταναλώνει το ⅕ της ενέργειας από ότι τα αντίστοιχα αμερικανικά μοντέλα παράγοντας τα ίδια αποτελέσματα.

Έχει ενδιαφέρον όμως και ο λόγος που η “DeepSeek” αναγκάστηκε επί της ουσίας να «εκπαιδεύσει» ένα οικονομικά αποδοτικό μοντέλο. Η διαδικασία στατιστικής βελτιστοποίησης του μοντέλου είναι μια διαδικασία που απαιτεί μεγάλη υπολογιστική ισχύ και στην περίπτωση της DeepSeek έγινε με επεξεργαστές προηγούμενης γενιάς, αφού το αμερικανικό κράτος παρέα με την Nvidia (πρώτα με την κυβέρνηση Τραμπ το 2020 και ύστερα με την κυβέρνηση Biden το 2022), καθιέρωσαν ένα εμπορικό εμπάργκο στα τσιπς σιλικόνης για να κρατήσουν πίσω την κινεζική βιομηχανία τεχνολογίας.

Είναι επίσης ο ίδιος λόγος που η Ταιβάν έχει μπει στο μάτι της Κίνας για το εργοστάσιο της “Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited” που κατέχει το 70% της παγκόσμιας παραγωγής και είναι ο κύριος προμηθευτής για την Nvidia, Apple, Broadcom και Qualcomm. Πρόκειται για έναν εμπορικό πόλεμο που εφαρμόζεται από το αμερικανικό κράτος ήδη από το 2019 προς την συνεργατική Huawei, με την αγαστή συνεργασία της Google. Τότε ήταν που όσοι αγόραζαν νέες συσκευές κινητών τηλεφώνων της αναπτυσσόμενης τότε Huawei, παρότι χρησιμοποιούσαν το λειτουργικό σύστημα Android δεν είχαν πρόσβαση πλέον στα Google Mobile Services (GMS), δηλαδή το Google Play Store (που συνεπάγεται την πρόσβαση στις εφαρμογές του app store της Google), το Gmail, το YouTube και τα Google Maps.

Πιο πρόσφατα, στις 22 Γενάρη του 2026, ολοκληρώθηκε η αναγκαστική εξαγορά της ByteDance (της εταιρείας πίσω από την εφαρμογή του TikTok) κατά 80% του τομέα της αμερικανικής δραστηριοποίησης της. Και πάλι η αμερικανική πολιτική είχε συνέχεια, αφού η συζήτηση ξεκίνησε και πάλι από την προηγούμενη κυβέρνηση Τραμπ το 2020, συνεχίστηκε επί της κυβέρνησης Biden και τελικά η εξαγορά προχώρησε υπό τον εκβιασμό της απαγόρευσης της εφαρμογής στις ΗΠΑ. Η κίνηση δικαιολογήθηκε υπό την σκοπιά ζητημάτων εθνικής ασφάλειας. Ζήτημα εθνικής ασφάλειας που προκύπτει από τις υπόνοιες ότι το λογισμικό μπορεί να τροποποιηθεί για κατασκοπεία και κυρίως μέσα από την συλλογή των δεδομένων των χρηστών σε μια εταιρεία που έχει έδρα το Πεκίνο. Βέβαια, αυτό αποτελεί και μια έμμεση παραδοχή της δύναμης που κατέχουν οι αντίστοιχες αμερικανικές εταιρείες λογισμικού πάνω στον υπόλοιπο κόσμο.

Μια ακόμη σημαντική λεπτομέρεια στην αναγκαστική εξαγορά του TikTok είναι ότι φάνηκε πως μέσα από τον αλγόριθμο του προωθούσε στην αμερικανική νεολαία, περιεχόμενο που σχετιζεται με την αλληλεγγύη προς τον λαό της Παλαιστίνης. Υπό αυτό το πρίσμα, λοιπόν, έπρεπε να επιλέξουν έναν έμπιστο επιχειρηματία για να προστατεύσει τα πολύτιμα δεδομένα των αμερικανών χρηστών, τον οποίο φυσικά βρήκαν στο πρόσωπο του Larry Ellison της Oracle, που βρίσκεται με σκαμπανεβάσματα στην δεκάδα των πιο πλούσιων ανδρών στον κόσμο και που τυχαίνει να είναι και μέγας χορηγός του IDF και προσωπικός φίλος του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς πως σχετίζονται όλα αυτά με το πόλεμο για το πετρέλαιο; Το πετρέλαιο είναι φυσικά ένας εξαιρετικά σημαντικός φυσικός πόρος, ως εμπόρευμα για την βιομηχανική παραγωγή, αλλά στην προκειμένη παίζει ένα ακόμη σημαντικότερο ρόλο στην κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το σύστημα του πετροδόλαρου που εδραιώνει την παγκόσμια κυριαρχία του αμερικανικού καπιταλισμού, απειλείται αυτή τη στιγμή δυνητικά από το κινεζικό πετρο-γουάν. Αυτή τη στιγμή το μόνο πετρέλαιο που περνάει από τα στενά του Ορμούζ πωλείται σε γουάν.

Σημείο-κλειδί στην υπόθεση της τεχνολογίας αποτελεί η λεγόμενη «ανακύκλωση» των πετροδολαρίων, που σημαίνει πρακτικά ότι τα κέρδη από την πώληση πετρελαίου καταλήγουν πίσω στην Wall Street και μετατρέπονται σε μετοχές, τίτλους ιδιοκτησίας και ομόλογα του αμερικανικού κράτους. Έτσι δημιουργήθηκαν συνθήκες ρευστότητας στις αμερικανικές τράπεζες, όπου μεταξύ 2010 και 2021 κυριολεκτικά μοίραζαν λεφτά σε επιχειρήσεις τεχνολογίας, αφού δάνειζαν με μηδενικό επιτόκιο. Έτσι εμφανίστηκαν παντού νέες start up, έγιναν επενδύσεις σε τσιπς και data centers και εν τέλει γιγαντώθηκε η Silicon Valley και το αμερικανικό tech εν γένει. Είναι ένας ακόμη λόγος όπου η αμερικανική βιομηχανία τεχνολογίας έχει άμεσο συμφέρον από την διαιώνιση της κυριαρχίας του δολαρίου.

Αντίστοιχα για να παραμένει ισχυρό το δολάριο, τα δεδομένα [data] χρειάζεται να ιδιοποιούνται μόνο από το αμερικανικό κεφάλαιο, πέρα από ότι τα ίδια τα δεδομένα αποτελούν έναν ακόμη πολύτιμο πόρο προς εκμετάλλευση που μπορεί να παράξει κέρδος με πολλούς διαφορετικούς τρόπους: από την πώληση τους ως εμπόρευμα, μέχρι την αξιοποίηση τους για την χειραγώγηση της καταναλωτικής συμπεριφοράς ή/και της κοινής γνώμης, όπως συνέβη χαρακτηριστικά με το σκάνδαλο του Facebook και της Cambridge Analytica στις εκλογές για το Brexit, στις εθνικές εκλογές της Τρινιντάντ και στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2016.

Υπό αυτό το πρίσμα μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις εξελίξεις και την στενή σύνδεση που έχει το μεγάλο Κεφάλαιο στην Τεχνολογία [Big Tech] με το αμερικανικό κράτος και τελευταία ειδικά με τον αμερικανικό στρατό.

Αξίζει να σταθούμε στην περίπτωση της Anthropic που παρείχε μέχρι και τον Μάρτιο του ‘26, το τροποποιημένο μοντέλο του Claude για στρατιωτική χρήση. Το συμβόλαιο 200 εκατομμυρίων με το υπουργείο Πολέμου, όταν αρνήθηκε να αφαιρέσει τις δικλείδες ασφαλείας που έχει εφαρμόσει στο Claude ώστε να χειρίζεται πλήρως αυτόνομα όπλα, όπως και την μαζική παρακολούθηση πολιτών. Δεν θα λέγαμε πως η στάση αυτή τιμάει τόσο την Anthropic, που φυσικά όλο αυτό τον καιρό συμβάλει στις πολεμικές επιχειρήσεις, όσο καταδεικνύει την ηθική ένδεια του καθεστώτος Τραμπ. Από την άλλη, πρόθυμος να γεμίσει το κενό που άφησε η Anthropic εμφανίστηκε ο Sam Altman της OpenAI, που πρόσφερε το μοντέλο του ChatGPT ακριβώς για αυτούς τους σκοπούς, ασχέτως αν στις δημόσιες δηλώσεις του προσπαθεί ανεπιτυχώς να αρνηθεί αυτούς τους ισχυρισμούς και να διατηρήσει τα προσχήματα. Ο Altman εξαρτάται σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό από το αμερικανικό κράτος, αφού όπως έχει δηλώσει κιόλας άλλωστε, ελπίζει σε μια διάσωση αντίστοιχη με αυτή των τραπεζών το 2008, αφού η OpenAI, όπως και συνολικά η βιομηχανία οδηγείται με βεβαιότητα σε μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση.

Από την πλευρά του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, ένας συνασπισμός σωματείων που εκπροσωπεί 700.00 εργαζόμενους στην τεχνολογία σε Amazon, Google, Microsoft και άλλες, ζητούν από τις εταιρείες τους να στηρίξουν την Anthropic και να μην ενδώσουν στους εκβιασμούς της κυβέρνησης.

Αξίζει ακόμη να δούμε στην περίπτωση της Microsoft που νοικιάζει τις υποδομές του Azure Cloud στο Ισραηλινό κράτος και μάλιστα αύξησε τα κέρδη της από την επιχείρηση γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού, αφού τα κέρδη της αυξάνονται όσο αυξάνονται οι υπολογιστές που νοικιάζει. Όπως μαθαίνουμε από διαρροές, δηλαδή από εργαζομένους της microsoft κατά πάσα πιθανότητα, αυξήθηκε η χρήση των υπηρεσιών αποθήκευσης δεδομένων [storage] κατά ⅔ τους πρώτους μήνες του πολέμου για την αποθήκευση υποκλαπέντων τηλεφωνημάτων και μηνυμάτων. Και η χρήση εργαλείων μηχανικής εκμάθησης [machine learning] αυξήθηκε κατά 64 φορές μέχρι τον Μάρτιο του 2024 προκειμένου να αναλυθούν και να επιλεγούν οι πιθανοί στόχοι.

Αντίστοιχο σκηνικό επικρατεί για τις υπηρεσίες cloud Google και το Amazon Web Services, που έχουν κλείσει συμφωνία ύψους 1.2δις με το IDF για το λεγόμενο “Project Nimbus”. Για το συγκεκριμένο πρότζεκτ αξίζει να αναφερθεί ότι το σωματείο εργαζομένων της Google έτρεξε την καμπάνια #NoTechForApartheid και το 2024 προχώρησε σε καθιστική διαμαρτυρία υπέρ της Παλαιστίνης στα γραφεία της Google, όπου και έγιναν 40 απολύσεις. Τον Μάιο του 2025, την περίοδο όπου πραγματοποιήθηκαν τα ετήσια «συνέδρια» εταιρικών ανακοινώσεων και παρουσιάσεων της Google και αντίστοιχων της Microsoft, εργαζόμενοι και εργαζόμενες διέκοψαν τις ομιλίες των αφεντικών τους, για να μιλήσουν για την Παλαιστίνη.

Τέλος για να έρθουμε και στα δικά μας, είναι γνωστή η εξαγορά της Intracom Defense που εδρεύει στην Παιανία από την αεροναυπηγική βιομηχανία του Ισραήλ, ενώ έχουν καταγγελθεί από αρκετά σωματεία του κλάδου συμφωνίες με το ΝΑΤΟ και το κράτος του Ισραήλ.

Συγκεκριμένα είναι γνωστό πως η ΝΟΚΙΑ παρήγαγε βαλιτσάκια με κεραίες που χρησιμοποιούνται στο πεδίο των πολεμικών επιχειρήσεων από το Ισραήλ, ενώ από τον Νοέμβριο του 2025 ανακοίνωσε μαζικές απολύσεις, παράλληλα με την στροφή προς την πολεμική βιομηχανία. Μια πρώτη απάντηση ήρθε από το επιχειρησιακό σωματείο που διοργάνωσε στις 10 Δεκέμβρη μια απεργία με μαζική συμμετοχή.

Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκε και η Vodafone που στις αρχές του 2026 γράφτηκε στο Σύνδεσμο Κατασκευαστών Πολεμικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ), ανακοινώνοντας την πρόθεση να αναπτύξει πρότζεκτ για την πολεμική βιομηχανία και παράλληλα μαζικές απολύσεις, με την μορφή των εθελούσιων παραιτήσεων. Για άλλη μια φορά, υπήρξε απάντηση από το επιχειρησιακό σωματείο και απεργία στις 5 Μαρτίου. Υπάρχει ακόμη η περίπτωση του επιχειρησιακού σωματείου στην Θεσσαλονίκη που μπλόκαρε την συμφωνία με την ισραηλινή εταιρεία πολεμικής τεχνολογίας.

Γνωρίζουμε ακόμη από δημοσιεύσεις ότι η Netcompany Intrasoft έχει αναλάβει έργο υποδομών για το NATO και αντίστοιχο έργο τρέχει η σύμπραξη Cosmote-Unisystems (η Unisystems γράφτηκε και στο Ενιαίο Μητρώο Επιχειρήσεων Αμυντικού Τομέα). Παράλληλα το υπουργείο άμυνας έχει πάρει σβάρνα τις ημέρες καριέρας για προγραμματιστές και κάνει κρα για να συνεργαστεί με start up πληροφορικής που θα παράξουν πολεμικό υλικό και λογισμικό.

Κλείνοντας και αν θέλω κάτι να κρατήσετε από την τοποθέτηση μου, αν δεν έγινε σαφές είναι ότι υπάρχει μια σαφής στροφής των επιχειρήσεων τεχνολογίας προς τον πόλεμο, αφού για το Κεφάλαιο ο πόλεμος είναι άλλη μια επιχείρηση. Η συλλογική μας οργάνωση και δύναμη είναι ικανή να κλείσει αυτή την επιχείρηση. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να ανακτήσουμε τον έλεγχο στην ζωή μας και στα προϊόντα που παράγουμε.

Την λευτεριά στην Παλαιστίνη και τις ζωές μας θα την πάρουμε εμείς με ακριβώς αυτή την συλλογική δύναμη της απεργίας. Κι ας μην έχουμε μάθει ακόμη να την υπολογίζουμε!