Εκδήλωση Συντονισμού 31.03: Εισήγηση 6η Η ενέργεια στη δίνη των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και των πολεμικών συγκρούσεων

Εισήγηση του Ηλία Κουράκου,

Όταν συζητάμε για την ενέργεια είναι πάρα πολύ συχνό και πολύ επιτηδευμένο να συσκοτίζεται το περιβάλλον γύρω από αυτή τη συζήτηση, να γίνεται δύσκολη, να γίνεται δυσπρόσιτη, να μπαίνουν δύσκολες λέξεις – οι οποίες μάλιστα δεν εξηγούνται. Αυτό γίνεται γιατί το πεδίο της ενέργειας, ο κλάδος της ενέργειας, βρίσκεται στο επίκεντρο όλων των εξελίξεων, με τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται γεωπολιτικά οι καταστάσεις, και ταυτόχρονα είναι ένας από τους κλάδους που γίνονται ξεκάθαρα ζημιογόνες, μη επικερδείς κινήσεις, οι οποίες υποτάσσονται καθολικά σε ένα ευρύτερο στρατηγικό γεωπολιτικό συμφέρον.

Ωστόσο, η κατάσταση είναι αρκετά απλή, ακόμα και για κάποιον που δεν είναι χημικός, και θα προσπαθήσω όσο πιο απλά μπορώ να τη σκιαγραφήσω. Για να αντιληφθούμε το πλαίσιο στο οποίο συζητάμε πρέπει να κατανοήσουμε τρεις βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος είναι ότι γίνεται μια ξεκάθαρη προσπάθεια των Αμερικανών να εισβάλουν στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης, εκτοπίζοντας τη Ρωσία που μέχρι τώρα έπαιζε πάρα πολύ μεγάλο ρόλο σε αυτό το πεδίο, τροφοδοτώντας ακόμα και κεντρικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ΗΠΑ σκοπεύουν μάλιστα να αξιοποιήσουν την Ελλάδα ως ενεργειακή πύλη, διαμέσου της οποίας θα περνάει το προϊόν. Δεύτερος παράγοντας, είναι η ταύτιση της ελληνικής κυβέρνησης με τις επιδιώξεις των Αμερικανών, γιατί θεωρεί ότι αυτό θα της φέρει μεγάλη γεωπολιτική αναβάθμιση και την ίδια στιγμή προσβλέπει στο να γίνει ένας μεγάλος ενεργειακός εξαγωγέας φυσικού αερίου (αυτή η επιδίωξη είναι αρκετά ζημιογόνα - θα εξηγήσω λίγο παρακάτω). Το τρίτο είναι ότι αυτή η κατεύθυνση, η οποία προχωράει με άλματα, είναι αρκετά κοστοβόρα και ζημιογόνα και την φορτωνόμαστε, τελικά, εμείς με πάρα πολλούς τρόπους (οικονομικά, περιβαλλοντικά, εμπλεκόμαστε σε πολεμικές περιπέτειες κ.ο.κ. ).

Όπως είπα πριν, οι εξελίξεις στην ενέργεια είναι καταιγιστικές, βρίσκονται στον πυρήνα της διαμόρφωσης της πολιτικής των κρατών, των συμμαχιών τους, των μεγάλων κεφαλαίων κ.ο.κ. και συγκεκριμενοποιούνται σε τρεις βασικούς άξονες στην περιοχή μας. Ο πρώτος είναι η συμφωνία Helleniq Energy (ΕΛΠΕ) και ExxonMobil για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στο Ιόνιο στο πλαίσιο της «Στρατηγικής Διατλαντικής Συνεργασίας», η οποία λέγεται P -TEC, ας το κρατήσουμε. Δεύτερος άξονας είναι τα μεγάλα έργα ενεγριεκαών διασυνδέσεων, με βασικό τη διασύνδεση της Ελλάδας με το Ισραήλ και την Κύπρο. Τρίτος άξονας είναι η μαζική ιδιωτικοποίηση που γίνεται σε όλο τον τομέα της ενέργειας. Πριν φτάσουμε εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάποια βήματα που μας έχουν φέρει σε αυτή την κατάσταση. Αν θυμάστε, το καλοκαίρι μονοπώλησε το ενδιαφέρον η συζήτηση για τη συμφωνία ΕΕ και Αμερικής. Όλοι τότε στάθηκαν στους δασμούς. Δεν είναι μόνο οι δασμοί. Το πιο βασικό που πέρασε στα ψιλά είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε να κάνει αγορές 700 δισεκατομμυρίων από την αγορά της Αμερικής μέχρι το 2028. Αυτό είναι περίπου τρεις φορές πάνω από αυτά που δαπανώνται σήμερα. Πρακτικά, επιφέρει σαν αποτέλεσμα μια συνθήκη που διαμορφώνει μια μονοπωλιακή σχέση στην αγορά φυσικού αερίου. Μιλάμε για το LNG, το οποίο είναι υγροποιημένο φυσικό αέριο το οποίο μεταφέρεται σε πανάκριβα ειδικά σκευάσματα μέχρι να μπουν σε αγωγούς, να ξαναγίνει αέριο και να διανεμηθεί. Επιβάλλεται πλέον ότι αυτό θα γίνεται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες· μέχρι τώρα σε πολύ μεγάλο βαθμό έρχονταν από τη Ρωσία.

Η απεξαρτητοποίηση αυτή, αλλά και ο προσανατολισμός στην αγορά της Αμερικής, γίνεται σε μεγάλο βαθμό μέσα από αυτή τη συμφωνία με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται από τις τιμές. Επίσης, κρατήστε το.

Προχωρώντας φτάνουμε στη διατλαντική συνεργασία για την ενέργεια που έλεγα νωρίτερα, την P-TEC. Πρόκειται για μια διεθνή πλατφόρμα που συγκεντρώνει την αμερικανική κυβέρνηση, 24 ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, την Ευρωπαϊκή Ένωση και μεγάλο κομμάτι του ιδιωτικού τομέα. Στόχος, όπως είπα, είναι η πλήρης απεξάρτηση από τη Ρωσική ενέργεια (φυσικό αέριο) και η πλήρης εξάρτηση από το αμερικανικό. Μέσα σε όλα τ άλλα, αυτή η κατάσταση ξεκινάει και έναν ενεργειακό πόλεμο με τη Ρωσία.

Αυτό πώς θα γίνει; Αυτό θα γίνει με εξορύξεις και αυτό θα γίνει με διαμόρφωση, όπως έχετε ακούσει πολλές φορές, του «κάθετου διαδρόμου». Ο «κάθετος διάδρομος» είναι ένας ενεργειακός δρόμος ο οποίος ξεκινάει από την Αλεξανδρούπολη και φτάνει μέχρι την Ουκρανία, περνώντας από όλες τις χώρες ενδιάμεσα, Βουλγαρία, Σλοβακία κλπ, μέχρι να φτάσει εκεί, και αυτός μετά θα παρέχει την υποδομή για να τροφοδοτήσει και τις υπόλοιπες χώρες της κεντρικής Ευρώπης.

Πώς προχωράει; Κάνει τα εξής βήματα αυτή η διαδικασία. Το πρώτο είναι, με υπογραφή τον Νοέμβρη της προηγούμενης χρονιάς, η εκμετάλλευση του οικοπέδου 2, όπως ονομάζεται, το οποίο βρίσκεται 30 χλμ βορειοδυτικά της Κέρκυρας στα όρια της ΑΟΖ Ελλάδας και Ιταλίας. Αυτό είναι μια ξεκάθαρα ιδιωτική επένδυση αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων που τα κέρδη θα είναι ιδιωτικά, ενώ το τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος προφανώς θα είναι δικό μας. Το δεύτερο είναι διαμόρφωση του «κάθετου διαδρόμου» που θα διανέμει το αμερικανικό LNG, όπως έλεγα νωρίτερα. Το τρίτο είναι η στρατηγική που έχει η ελληνική κυβέρνηση, ούτως ώστε να καταφέρει να γίνει ένας βασικός εξαγωγέας του αμερικανικού LNG. Αυτό πώς γίνεται; Ήδη έχει σφραγιστεί μια μακρόχρονη συμφωνία με αμερικανικές εταιρείες για να προμηθεύεται το ελληνικό κράτος μεγάλες ποσότητες αμερικανικού LNG. Αυτή τη στιγμή δεν έχουν πει, δεν έχουν ανακοινώσει, δεν μπορούν να ανακοινώσουν πόση είναι η τιμή του, γιατί η τιμή του 2024 ήταν περίπου 60% πάνω από ό,τι ήταν η τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά. Φαντάζεστε πόσο θα είναι τώρα. Αυτό πρακτικά, με πρόχειρα μαθηματικά, σημαίνει περίπου επιπρόσθετα 800 εκατομμύρια ευρώ τα οποία φορτώνονται με πάρα πολλούς τρόπους στους καταναλωτές. Δεύτερον, ήδη έχουν γίνει συμφωνίες με κρατικούς φορείς της Ρουμανίας και της Ουκρανίας για να τους πουλάει κομμάτι αυτού του προϊόντος. Όλες αυτές οι υποδομές δεν έχουν κατασκευαστεί ακόμα ή έχουν παγώσει, γιατί είναι τόσο ζημιογόνες και τόσο μη επικερδείς που όταν προκηρύχθηκαν δεν έχουν κατατέθηκαν καν προσφορές, δηλαδή οι περισσότερες έχουν πέσει στο κενό. Ωστόσο, προχωράνε με τον δρόμο που σας λέω εκβιαστικά, από τα πάνω, βάζοντας μπροστά τον καθαρά πολιτικό σχεδιασμό, κόντρα στο κέρδος τους.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι Αμερικάνοι να πουλάνε πανάκριβο LNG στην Ελλάδα, το οποίο το μεταφέρουν Έλληνες εφοπλιστές, το οποίο μετά ξαναγίνεται αέριο από κρατικές και ιδιωτικές εταιρείες και το οποίο μετά μπαίνει στον διάδρομο που έλεγα νωρίτερα και τροφοδοτεί όλον αυτόν τον άξονα.

Προχωρώντας, μπαίνει στο επίκεντρο μια ακόμα ιδιωτικοποίηση που παλεύουν να κάνουν, του ΑΔΜΗΕ, στον οποίο και εργάζομαι. Ο ΑΔΜΗΕ είναι φορέας, παλιότερα ήταν στη ΔΕΗ, ο οποίος έχει αυτονομηθεί, είναι ανεξάρτητη εταιρεία και ακόμα είναι δημόσια κατά πλειοψηφία. Στον ΑΔΜΗΕ είχε καταφέρει να εισβάλει τα προηγούμενα χρόνια ένας κινέζικος κολοσσός με ποσοστό 24%.

Παρ' όλα αυτά, αυτή τη στιγμή παίζει πάρα πολύ κομβικό ρόλο στη διασύνδεση που έλεγα νωρίτερα με την Κύπρο και το Ισραήλ. Επίσης ένα έργο το οποίο αυτή τη στιγμή παλεύει η Κύπρος να μπλοκαριστεί είναι ένα έργο το οποίο είναι ζημιογόνο, έχει τεράστιο κόστος και δεν προσφέρει απολύτως τίποτα. Παράλληλα σε όλη αυτή την προσπάθεια βάζει η κυβέρνηση όσα μπορεί. Ανοίγει τη συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση, παλεύοντας να πάει το ποσοστό του δημοσίου από το 51% στο 34%, εξυπηρετώντας παράλληλα και τα αμερικάνικα συμφέροντα για να μειώσει το ρόλο που έχει η Κίνα μέσα στον ΑΔΜΗΕ.

Τέλος, απλά αναφέρω για τον EastMed ότι είναι ένα αντίστοιχα φαραωνικό έργο το οποίο ξεκίνησε με δυσθεώρητους προϋπολογισμούς και έχει παγώσει και το επαναφέρει η συμφωνία που έλεγα νωρίτερα (P-TEC), καθαρά ως πολιτικό στόχο.

Ως αποτέλεσμα όλη αυτή η κατάσταση φέρνει αρκετά άσχημες συνθήκες που οξύνουν την ενεργειακή φτώχεια, οξύνουν την ενεργειακή κρίση, οξύνουν τις τεράστιες ανασφάλειες που υπάρχουν στα δίκτυα (βλέπετε blackouts στην Ισπανία). Φέρνουν μια διαρκή πολεμική απειλή. Όσο πιο κοντά είναι κάποιος σε αυτά τα κέντρα, τόσο πιο επικίνδυνο είναι να εμπλακεί. Παράλληλα γίνεται μια τεράστια προσπάθεια να ακουστούν αυτά με έναν συγκλονιστικό κυνισμό από επίσημα στόματα πολιτικών προσώπων. Χαρακτηριστικά τα σχόλια από Αμερικάνους υπουργούς που διαλαλούν ανοιχτά ότι με ορυκτά καύσιμα δουλεύει ο κόσμος, έτσι δούλευε και έτσι θα δουλεύει. Και κάπως φαίνεται να ξανασυντάσσεται γενικά η Δύση με αυτό το πράγμα, αν και αυτό απαιτεί πιο μεγάλες συζητήσεις, είναι αλήθεια.

Οπότε έχουμε επίσης μια μεγάλη στροφή σε ορυκτά καύσιμα, έχουμε την ενίσχυση μιας συζήτησης και δομών για την πυρηνική ενέργεια για την Ελλάδα, έχουμε δρακόντειες αντιλαϊκές συμφωνίες, έχουμε μαζικές ιδιωτικοποιήσεις και κατ' επέκταση ένταση των πολεμικών συγκρούσεων σε τέτοιες δομές και κόμβους και υποδομές για αυτή τη δουλειά.

Κλείνω για να μην κουράζω άλλο. Έχω προσπαθήσει να αποτυπώσω όσο πιο απλά γίνεται την κατάσταση στην ενέργεια. Είναι δεδομένο ότι για όλα αυτά δεν έχει σηκώσει το γάντι το εργατικό κίνημα. Στην πραγματικότητα θέλουμε ένα άλλο εργατικό κίνημα. Αυτή τη στιγμή για να μπορείς να απαντήσεις σε αυτά τα πράγματα χρειαζόμαστε ένα εργατικό κίνημα που να μην φοβάται να κλονίσει τις αστικές επιδιώξεις, την εθνική αφήγηση, τα αστικά συμφέροντα, να μην φοβάται να ποντάρει στην επαναστατική αγωνιστική διάθεση των μαζών γιατί μπαίνουμε σε τέτοιες εποχές που τώρα σου λέει ο άλλος, εντάξει κάτσε λίγο, ας είμαστε με τους Αμερικάνους, λες να γίνει Μέση Ανατολή;

Χρειαζόμαστε ένα εργατικό κίνημα με άλλο τσαμπουκά. Χρειαζόμαστε και άλλα σωματεία, επιτροπές αγώνα, να επικοινωνήσουμε, να οργανώσουμε και να δώσουμε φτερά και προγραμματικά και πολιτικά όπλα σε όλη αυτή τη λαϊκή οργή που εκδηλώνεται. Πρέπει να μπουν σαν προμετωπίδα η κατάργηση του χρηματιστηρίου ενέργειας, η εθνικοποίηση και κρατικοποίηση όλου του ενεργειακού τομέα με εργατικό έλεγχο. Πρέπει να απαιτήσουμε ορθολογική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων μορφών ενέργειας με μια κατεύθυνση δραστικής μείωσης και απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Να πούμε Όχι στην πυρηνική ενέργεια και μοναδική πυξίδα για όλα αυτά τα πράγματα να είναι οι κοινωνικές ανάγκες στο δρόμο για μια άλλη εξουσία με αυτά τα συμφέροντα μπροστά. Αυτά και ευχαριστώ πολύ!